Σπιτικό παραδοσιακό ψωμί

Παραδοσιακός τρόπος παρασκευής ψωμιού, με όλα τα μυστικά για καρβέλια που κρατάνε τη νοστιμιά τους και τη φρεσκάδα τους όπως τα παλιά τα χρόνια!

Δείτε το βίντεο για να μάθετε όλα τα μυστικά των γιαγιάδων μας και φτιάξτε μόνοι σας εκείνο το ψωμί που με νοσταλγία θυμάστε! Εκείνο το καρβέλι που όσο και να το άφηνες δεν μπαγιάτευε!

Φτιάξτε ακόμη και εκείνα τα υπέροχα λαλαγκοψώματα που με λαχτάρα περιμέναμε την ημέρα που το ψωμί θα φουρνιζόταν.

Οι ποσότητες των υλικών που δείχνω στο βίντεο είναι κατά προσέγγιση, με βάση την εμπειρία μου.
Εδώ σας δίνω γραπτώς όλη τη διαδικασία παρασκευής του ψωμιού που θα δείτε στο βίντεο, αλλά έχω κάνει τις μετρήσεις μου και σας δίνω τα υλικά που θα χρειαστείτε για ένα κιλό αλεύρι. Βγαίνει περίπου 1 1/2 κιλό ψωμί.

Στο βίντεο όπως θα δείτε «γαλακτίζω» τη ζύμη, δλδ, προσθέτω λίγο χλιαρό νερό πριν το τέλος του ζυμώματος. Εδώ δεν το κάνω γιατί η ποσότητα του αλευριού είναι λίγη και το ζύμωμα γίνεται πολύ εύκολα. Το γαλάκτισμα είναι απαραίτητο όταν έχουμε μεγάλη ποσότητα αλευριού ώστε να «πιει» η ζύμη όλο το αλεύρι και να γίνει το ζυμάρι ομογενές και ελαστικό.

Το ψωμί είναι νερό και αλεύρι! Προμηθευτείτε αλεύρι καλή ποιότητας και θα γευτείτε το πιο νόστιμο ψωμί που έχετε φάει ποτέ!

Θεωρώ πολύ σημαντικό να δείτε πρώτα το βίντεο και μετά να δοκιμάσετε να το φτιάξετε. Γιατί όσες λέξεις και να γράψω εδώ δεν αρκούν να περιγράψουν την πραγματική εμπειρία.

Υλικά
1 κιλό αλεύρι (καλής ποιότητας για ζύμωμα ή μίξη 70% αλεύρι για ζύμωμα και 30% αλεύρι για όλες τις χρήσεις)
4 γρ. ξηρή μαγιά ή 12 γρ. νωπή μαγιά ή προζύμι
1 πρέζα ζάχαρη
1 κ.γλ. κοφτό αλάτι σπυρωτό (αλλιώς λέγεται ριζάτο, δλδ όχι πολύ χοντρό)
650 γρ. χλιαρό νερό
3 κ.σ. έξτρα παρθένο ελαιόλαδο

Εκτέλεση

Βήμα 1ο: Κοσκινίζουμε το αλεύρι σε ένα μεγάλο σκεύος το οποίο και θα χρησιμοποιήσουμε για το ζύμωμα του ψωμιού. Μαζεύομε το αλεύρι με ένα μεγάλο κουτάλι να πάει σε μια μεριά ώστε να δημιουργήσουμε κενό χώρο μεταξύ αλευριού και σκεύους.

Εκεί ρίχνουμε τη μαγιά, 150 γρ. χλιαρό νερό και τη ζάχαρη. Ανακατεύουμε με το κουτάλι για να λιώσει η ζάχαρη και σιγά σιγά τραβάμε και αλεύρι μέχρι να γίνει ένας σφιχτός χυλός.

Σκεπάζουμε το σκεύος καλά με μεμβράνη και με ένα χοντρό τραπεζομάντιλο( ή ύφασμα βαμβακερό που χρησιμοποιούμε στην κουζίνα). Αφήνουμε να ενεργοποιηθούν τα ένζυμα της μαγιάς. Ο χυλός πρέπει να διπλασιαστεί και να γίνουν λεπτές τρυπούλες στην επιφάνεια. Ο χρόνος που απαιτείται εξαρτάται από την θερμοκρασία του δωματίου. Τους θερμούς μήνες 20 λεπτά με μισή ώρα είναι αρκετή. Τον χειμώνα όμως απαιτείται περισσότερη ώρα και καλό είναι να τοποθετήσουμε το σκεύος σε θερμό σημείο. (π.χ. κοντά στο τζάκι ή στην ηλεκτρική κουζίνα – εφόσον βέβαια αυτά είναι σε λειτουργία!!!)

Σε περίπτωση που έχετε προζύμι θα ακολουθήσετε την ίδια διαδικασία αντικαθιστώντας τη μαγιά με το προζύμι. Αλλά καλό είναι να αφήσετε να ενεργοποιηθούν και πάλι τα ένζυμα του προζυμιού ένα ολόκληρο βράδυ και το πρωί συνεχίζετε την διαδικασία ζυμώματος. Εάν δείτε ότι ο χυλός που φτιάξατε με το προζύμι δεν διπλασιαστεί σημαίνει ότι το προζύμι σας δεν είχε ενεργά ένζυμα και δεν είναι κατάλληλο πια ζύμωμα. Συνεπώς, καλύτερα να το πετάξετε και να ζυμώσετε με μαγιά. Επειδή, όπως λένε «ο φόβος φυλάει τα έρμα» καλύτερα να προσθέσετε μαζί με το προζύμι και λίιιιιιγη μαγιά. Ένα «ψιχαλάκι» όπως έλεγε και η γιαγιά μου!!!! (Εκείνη χρησιμοποιούσε νωπή μαγιά.)

Βήμα 2ο: Λιώνουμε το αλάτι σε 500 γρ. χλιαρό νερό. Προσθέτουμε το αλατισμένο νερό σιγά σιγά στο χυλό με τα ενεργοποιημένα ένζυμα ανακατεύοντας ταυτόχρονα με ένα μεγάλο κουτάλι παίρνοντας και αλεύρι. Στη συνέχεια ζυμώνουμε το μείγμα με τα χέρια μας σε μπουνιές μέχρι να πιει το ζυμάρι όλο το αλεύρι και να γίνει ομοιόμορφο, λείο και σφιχτό. Υπάρχει περίπτωση να χρειαστεί να προσθέσετε λίγο αλεύρι ακόμη ή λίγο νερό. Αυτό εξαρτάται από την ποιότητα του αλευριού που θα χρησιμοποιήσετε και λίγο από τον καιρό, εάν δλδ έχει ή δεν έχει υγρασία.

Προσθέτουμε 2 κ.σ. έξτρα παρθένο ελαιόλαδο και συνεχίζουμε το ζύμωμα για λίγο ακόμη. Το ζυμάρι γίνεται πιο αφράτο και πιο ελαστικό. Θα νιώσετε τη διαφορά στα χέρια σας. 🙂

Πασπαλίστε τον πάτο του σκεύους με λίγο αλεύρι και τοποθετήστε πάλι το ζυμάρι εκεί. Σκεπάστε το σκεύος με μεμβράνη και ύφασμα ή κουβερτούλα και αφήστε το ζυμάρι να φουσκώσει λίγο και να ξεκουραστεί περίπου για 20 λεπτά.

Βήμα 3ο: Ζυμώνουμε το ζυμάρι να ξεφουσκώσει και το τοποθετούμε σε ένα αντικολλητικό ταψί ή φόρμα που έχουμε αλείψει με λίγο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο (περίπου 1 κ.σ.) Το πατάμε απαλά με τις παλάμες μας να απλωθεί ομοιόμορφα στο σκεύος και σκεπάζουμε με ύφασμα βαμβακερό ειδικό για χρήση στην κουζίνα μας. Αν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι κάτω από τους 25 βαθμούς Κελσίου σκεπάζουμε και με καθαρή κουβερτούλα.

(ΚΟΛΠΑΚΙ!!!! Εάν δεν έχετε κατάλληλο μέγεθος ταψιού μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη λαμαρίνα του φούρνου ακολουθώντας την πατέντα που σας δείχνω στο βίντεο ώστε να μην απλώσει το ψωμί και χάσει το σχήμα του.)
 Το αφήνουμε να φουσκώσει και να διπλασιαστεί στον όγκο του. Θα χρειαστεί περίπου 1 ώρα τους θερμούς μήνες, ενώ τους κρύους χειμερινούς αρκετά περισσότερο. (Μπορεί και 2 με 2μιση ώρες.)

Βήμα 4ο: Όταν δούμε ότι το ψωμί έχει φουσκώσει και αρχίζει να σκάει (σαν ραγάδες) αφαιρούμε τη κουβέρτα για να μην μας παραγίνει και ανάβουμε το φούρνο να προθερμανθεί στου 200 με 220 βαθμούς Κελσίου.

Όταν ο φούρνος φτάσει αυτή τη θερμοκρασία τρυπάμε το ζυμάρι με ένα ξυλάκι από σουβλάκι και το βάζουμε αμέσως στο φούρνο. Ψήνουμε πάνω κάτω στη δεύτερη θέση από κάτω του φούρνου για 40 έως 50 λεπτά. Εάν το ψωμί ροδίσει αρκετά πριν ολοκληρωθεί το ψήσιμο σκεπάζουμε με αλουμινόχαρτο και συνεχίζουμε το ψήσιμο.

Το ψωμί μας είναι καλοψημένο όταν:
α) αφού βυθίσουμε ένα μαχαίρι, η λεπίδα βγει χωρίς υγρασία και έχει πάρει ωραίο χρώμα στον πάτο
β) το νιώθουμε ελαφρύ όταν το σηκώσουμε
γ) όταν το χτυπήσουμε ελαφρώς με την παλάμη μας ο ήχος είναι «κούφιος», έχει βάθος.

Σας εύχομαι μέσα από την καρδιά μου καλή επιτυχία! 🙂
Απολαύστε μοναδικό ζυμωτό ψωμάκι φτιαγμένο από τα χέρια σας!!

Σημαντικές επισημάνσεις

  • Όταν λέω χλιαρό νερό εννοώ ότι ζεσταίνουμε το νερό μέχρι το σημείο που μπορούμε να αντέξουμε τη θερμοκρασία του όταν βυθίσουμε μέσα το δάχτυλό μας. Δεν πρέπει το νερό να είναι πολύ καυτό, δλδ. να βράζει γιατί θα καταστρέψει τη μαγιά.
  • Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε νωπή ή ξηρή μαγιά. 1 φακελάκι ξερή μαγιά των 9 γρ. είναι ίση με έναν κύβο νωπή των 25 γρ.
  • Αν θέλετε να πασπαλίσετε την επιφάνεια του ψωμιού με σουσάμι ή λιναρόσπορο κλπ., φροντίστε πρώτα να αλείψετε την επιφάνεια του ζυμαριού με λίγο χλιαρό νερό ώστε να κολλήσουν οι σπόροι.
  • Για πολύ μαλακιά κόρα σκεπάστε το ψωμί αμέσως μόλις το βγάλετε από το φούρνο.
  • Οι γιαγιάδες μας έφτιαχναν ψωμί για όλη τη φαμίλια. Συνήθως ζύμωναν πάνω από 5 μεγάλα καρβέλια ψωμί έως και 10, ανάλογα με το μέγεθος του ξυλόφουρνου! Σε μια μεγάλη ξύλινη σκαφίδα ζύμωναν με τα χέρια όλη μαζί την ποσότητα του αλευριού και αυτό πιστέψτε με ήταν πολύ κουραστικό. Πολλές φορές έβλεπες μέσα στο σκαφίδι και μικρές παιδικές μπουνίτσες να προσπαθούν να δώσουν ένα χέρι βοηθείας στο ζύμωμα του ψωμιού. Από δική μου εμπειρία θυμάμαι ότι καθώς ήμασταν σκυμμένοι και ζυμώναμε, αρκετά συχνά, τα κεφάλια μας κουτουλούσαν μεταξύ τους!!!!

Παρακολουθήσετε την συνταγή βήμα – βήμα :

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Σπιτικό παραδοσιακό ψωμί

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *